عنوان: مفهوم شتم موجب عسر و حرج زوجه

پیام: شتم به معنای توهین بوده و چنانچه مکرر و مداوم باشد به نحوی که تحمل آن عادتاً برای زوجه دشوار باشد از مصادیق عسر و حرج است.

شماره دادنامه قطعی :
۹۲۰۹۹۷۰۹۰۸۲۰۰۳۳۸
تاریخ دادنامه قطعی :
۱۳۹۲/۱۲/۱۸
گروه رأی:
حقوقی

خلاصه جریان پرونده

خانم م.ر. به وکالت از م.ن. به طرفیت آقای م.ل. در ۱۷/۱/۸۹ دادخواستی تسلیم دادگاه نموده و در آن تقاضای گواهی عدم امکان سازش به علت عسر و حرج نموده است توضیح داده: مدتی است مشکلات عدیده میان زوجین به وجود آمده و ادامه زندگی را با مشقت همراه ساخته است. زوج در لایحه ای که با شماره ۲۰۵-۳/۳/۸۹ ثبت شده در دفاع اظهار داشته: اینجانب در همان ابتدا زندگی متوجه شدم که خانواده همسرم با توجه به اینکه از بیماری دخترشان با اطلاع بودند حقیقت را از من کتمان کرده و دخترشان که مبتلا به جنون ادواری بوده به عقد من درآوردند و با نیرنگ و حیله می خواهند اینجانب را تلکه نمایند همان طور که قبل از من نیز این کار را با کس دیگری کرده اند . . . هدف ایشان نه برای زندگی بلکه برای رسیدن ثروت از راه کلاه برداری و فریبکاری بوده است و نهایتاً تقاضای اقدام قانونی را نموده است دادگاه رسیدگی کننده اقداماتی را انجام می دهند ازجمله با تعیین اوقات رسیدگی و استماع اظهارات حاضرین و ارجاع مورد به داوران زوجین و اخذ نظریه آن ها سرانجام دادنامه شماره ۸۹۱۰۰۶۸۲-۳۰/۴/۸۹ از شعبه ۲۸۴ دادگاه عمومی خانواده تهران صادرشده است مورد را با ماده ۱۱۳۰ قانون مدنی دانسته و گواهی عدم امکان سازش با شرایط مندرج در آن صادر می نماید زوج نسبت به این رأی تجدیدنظرخواهی نموده است و به شرح مندرج در لایحه منضم به دادخواست دادنامه صادره را برخلاف قانون دانسته و تقاضای نقض رأی و صدور حکم قانونی را نموده است زوجه نسبت به تجدیدنظرخواهی دفاع نموده است در لایحه جوابیه موکل خود را در عسر و حرج دانسته و توضیح داده که دلایل ارائه شده دال بر این است که زوجه در مشقت است و نهایتاً دادنامه را برابر قانون دانسته و تقاضای تأیید آن را نموده است. دادگاه تجدیدنظر پس از تعین وقت رسیدگی و استماع اظهارات حاضرین رأی مورد فرجامی با شماره مزبور را صادر و در آن استدلال شده که عسر و حرج زوجه و تحقق شروط ضمن عقد محرز نمی باشد و دادنامه را نقض و دعوی مطروحه را مردود اعلام نموده است زوجه توسط وکیل خود نسبت به این رأی فرجام خواهی نموده است و با تکرار مطالب گذشته و به شرح مندرج در آن مدعی عسر و حرج زوجه شده و درنتیجه دادنامه صادره را برخلاف قانون و شرع دانسته و تقاضای نقض رأی و صدور حکم قانونی را نموده است زوج با تقدیم لایحه جوابیه و به شرح مندرج در آن و با تکرار مطالب گذشته رأی مورد فرجامی را برابر قانون دانسته و تقاضای ابرام رأی صادره را نموده است. پرونده جهت رسیدگی پس از اقدامات معموله به این شعبه ارجاع شده است.
هیأت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای عبدالعلی اللهیاری عضو ممیّز و اوراق پرونده دادنامه شماره فوق الذکر فرجام خواسته مشاوره نموده چنین رأی می دهد:

 

رأی شعبه دیوان عالی کشور

اجمال دعوی زوجه »فرجام خواه« و وکیل وی صدور حکم طلاق به علت عسر و حرج است که بدواً برابر دادنامه شماره ۶۸۲ مورخ ۳۰/۴/۸۹ صادره از شعبه ۲۴ دادگاه عمومی تهران با احراز عسر و حرج حکم طلاق به نفع وی صادرشده است رأی مذکور مورد تجدیدنظرخواهی زوج قرارگرفته است که دادنامه مورد فرجامی با شماره مزبور صادر که در آن دادنامه بدوی نقض و دعوی زوجه و وکیل وی مردود اعلام شده است زوجه توسط وکیل خود فرجام خواهی نموده است. هیأت شعبه ـ مطابق ماده ۱۱۳۰ قانون مدنی درصورتی که دوام زوجیت موجب عسر و حرج زوجه باشد وی می تواند به دادگاه مراجعه و تقاضای طلاق کند تبصره الحاقی به این ماده عسر و حرج موضوع این ماده را تعریف نموده است و آن عبارت است از به وجود آمدن وضعیتی که ادامه زندگی را برای زوجه با مشقت همراه ساخته و تحمل آن مشکل باشد در این تبصره مواردی از عسر و حرج من جمله هر نوع سوء رفتار زوج من جمله ضرب و شتم را منصوصاً از مصادیق عسر و حرج معین کرده است و در پایان این تبصره قانون گذار مجدداً توضیح داده که موارد مندرج در این ماده مانع از آن نیست که دادگاه در سایر مواردی که عسر و حرج زن در دادگاه احراز شود حکم طلاق صادر نماید با توجه به اینکه شتم در لغت به معنای توهین می باشد نظر به موارد ذیل عسر و حرج موردنظر قانون گذار در مانحن فیه وجود دارد.
۱- با ملاحظه به لایحه تقدیمی از طرف زوج که با شماره ۲۰۵- ۳/۳/۸۹ ثبت دفتر لوایح شده است زوج به کرات همسر و خانواده وی را توهین نموده است که منصوصاً قانون گذار توهین به اصطلاح قانون شتم را از مصادیق عسر و حرج دانسته است مثلاً در این لایحه ذکر نموده: . . . با نیرنگ و حیله اینجانب را تلکه نمایند همان طور که قبل از من نیز این کار را با کس دیگری کرده اند . . . ایشان برای رسیدن به هدف اصلی یعنی گرفتن مهریه و . . . فقط و فقط به منظور کاسبی کردن و پول درآوردن و خالی کردن جیب این و آن بوده است . . . تمامی این برنامه ها برای این است که راحت تر از اینجانب طلاق بگیرند و دیگری را در دام فریب و نیرنگ قرار دهند و کاسبی را از نو شروع کنند . . کدام مشقت باید قسم حضرت عباس را قبول کنیم و یا دم خروس را خانم وکیل با دروغ و دو دوزه بازی به هیچ کجا نخواهید رسید.
۲- صفحه ۷۲ پرونده »لایحه ای که ظاهراً زوج تسلیم شعب تشخیص نموده است« با یقین کامل و صراحت تمام و خلوص نیت ایشان »یعنی زوجه« مبتلا به بیماری جنون آنی بوده من جای هیچ گونه شک و تردید ندارم ایشان در روز عاشورای حسینی در محل زندگی ام به علت عارضه جنون چنان حرکتی کرد که تمام همسایگان و مأمورین شاهد بودند در هنگامی که این حالت به او دست می دهد چشمان او قاطی می شود و اگر کسی به چشم او نگاه کند می ترسد و حرکت های ناموزون و وحشیانه از خود بروز می دهد. او در ماه یک الی دو بار دچار جنون می شود هیچ کس قادر به مهار او نیست جز پدرش.
۳- دادنامه شماره ۴۸۰/۸۹-۲/۴/۸۹ صادره از شعبه ۲۸۵ دادگاه خانواده تهران که دال بر عدم پرداخت نفقه از طرف زوج است.
۴- اوراق پرونده دلالت بر این دارد که زوجین بیش از سه سال است که جدا از هم زندگی می کنند.
۵- صفحه ۹۰ پرونده دلالت بر این دارد که زوج در زندان است.
۶- استشهادیه مضبوط در پرونده »صفحه ۹۱ پرونده« که حدود ۱۲ نفر شهادت داده اند که زوج همسرش را از خانه بیرون کرده است هرکجا توانسته به هر شعبه از دادگاه ها. مبنی بر اینکه همسرش جنون دارد و رگباری از تهمت و ناسزا نثار همسرش نموده است به علاوه در این استشهادیه آمده: زوج فیلمی مونتاژ نموده حاکی از اینکه همسرش قبل از ازدواج با ایشان رابطه نامشروع داشته است یا مردهای دیگری داشته.
۶- اظهارات ن.ل. کاسب بازار »صفحه ۹۴ پرونده« که اظهار داشته داور زوج به پیش من و برادرم آمد بیست میلیون تومان به برادرم داد و گفت این پول را به خانواده زوجه بده و بگوئید این زندگی را یکسره نمایند و بقیه مهریه را ببخشند البته فقط همین پول را می دهیم و طلاها و جهیزیه را مسترد نمی کنیم. این دو قادر به زندگی باهم نیستند و هر چه آشتی می دهیم دوباره دعوای آن ها شروع می شود بنا به مراتب مذکور همان طور که فوقاً اشاره شد عسر و حرج زوجه با توجه به ماده و تبصره مزبور محرز است و دلایل کافی بر ادعای زوجه وجود دارد و دادگاه محترم رسیدگی کننده به آن دلایل توجه ننموده است ادعای زوج به شرح مزبور مبنی بر جنون زوجه – کلاهبردار بودن زوجه و خانواده اش و نسبت دادن حرکات ناموزون و وحشیانه به همسرش »زوجه« و . . . همگی برای زوجه سخت بوده و تحمل آن با مشقت همراه است لذا مستنداً به ماده ۱۱۳۰ قانون مدنی و تبصره الحاقی به آن و مواد ۳۷۰ و بند ۲ و ۵ و ۳۷۱ و ۴۰۱ قانون آیین دادرسی مدنی با نقض دادنامه پرونده به شعبه محترم دیگر از حوزه صادرکننده دادگاه رأی منقوض ارجاع می شود.
رئیس شعبه ۳۰ دیوان عالی کشور ـ مستشار
جوادی ـ اللهیاری